Biblioteka Narodowa używa na swojej stronie plików cookies. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na ich użycie. [zamknij]

Linked Data or Die! Konferencja Semantic Web in Libraries (Hamburg, Niemcy, 25-27 listopada 2013 r.)

Autor: Marcin Roszkowski,

Kategorie: Wydarzenia

Tagi: , , ,

Zostaw komentarz

  • Facebook
  • Wykop
  • StumbleUpon
  • Email

Tegoroczna konferencja pt. Semantic Web w bibliotekach  (SWiB – Semantic Web in Libraries) odbyła się w Hamburgu w dniach 25-27 listopada 2013 r. Spotkania te odbywają się od pięciu lat i są organizowane wspólnie przez Centrum Rozwoju Bibliotek Nadrenii Północnej-Westfalii (Hochschulbibliothekszentrum Nordrhein-Westfalen – HBZ) oraz Centralną Bibliotekę Ekonomiczną w Niemczech (ZBW – Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft). Tematem przewodnim konferencji jest szeroko rozumiany udział bibliotekarzy i kolekcji bibliotecznych w realizacji wizji Sieci Semantycznej autorstwa Tima Bernersa-Lee oraz publikowanie danych bibliograficznych i wzorcowych w modelu Linked Data (LD).

Konferencja SWiB, pomyślana początkowo jako forum wymiany doświadczeń dla środowiska niemieckiego, od trzech lat ma charakter międzynarodowy. W tym roku w spotkaniu wzięło udział ok. 170 reprezentantów bibliotek i ośrodków akademickich w większości z Europy, ale byli również przedstawiciele z USA, Zjednoczonych Emiratów Arabskich czy Indii. Nieoficjalnym mottem tegorocznego spotkania była teza jednego z prelegentów (Martin Malmsten) – Linked Data or Die! (Łącz dane, albo giń!). Stwierdzenie to ilustruje nadchodzącą zmianę sposobu myślenia o katalogowaniu zbiorów. Podejście Linked Data do kwestii opisu zasobów informacyjnych zakłada m.in. wykorzystanie informacji/metadanych z zewnętrznych kolekcji. Tym samym, zamiast wykonywać pracę raz już zrobioną, można ustanawiać formalne powiązania z kolekcjami, z których dane chcemy przejąć. W innym ujęciu, tworzenie relacji między elementami kolekcji i zewnętrznymi źródłami na skalę globalną spowoduje powstanie sieciowego modelu bazodanowego, który pozwoli na automatyczną lub manualną eksplorację informacji. Przykładem takiej inicjatywy jest VIAF, który stanowi źródło danych wzorcowych m.in. dla nazw osobowych, korporatywnych oraz tytułów ujednoliconych. VIAF funkcjonuje jako baza danych agregrująca zasoby kartotek wzorcowych bibliotek narodowych i innych instytucji uczestniczących w tej inicjatywie.

Zasadnicze obrady odbyły się w dniach 26-27.11.2013 r., natomiast 25. listopada  zorganizowano sześć warsztatów. Odbywały się one równolegle i miały formę paneli dyskusyjnych lub dotyczyły praktycznych aspektów obsługi i wykorzystania konkretnych aplikacji związanych z publikowaniem danych w modelu Linked Data. Gościem specjalnym tegorocznej konferencji była Dorothea Salo (University of Wisconsin-Madison, USA). Tematem jej wykładu otwarcia była “humanizacja” Sieci Semantycznej. Teza postawiona przez autorkę dotyczyła problemu nieuwzględniania czynnika ludzkiego w rozwoju Sieci Semantycznej. Jednym z istotnych problemów zdaniem D. Salo jest brak interfejsów graficznych aplikacji obsługujących tzw. surowe dane (ang. Raw Data). Jeśli więc brakuje gotowych aplikacji, które mogłyby być obsługiwane np. przez bibliotekarzy bez przygotowania programistycznego, to trudno wskazać “namacalne” korzyści płynące z publikowania danych bibliotecznych w modelu Linked Data oraz przekonać osoby decyzyjne do inwestowania czasu i funduszy w takie projekty. Wystąpienie D. Salo, dzięki pragmatycznemu podejściu do rozwoju Linked Data, było entuzjastycznie przyjęte przez słuchaczy. W dalszej części wygłoszono szereg interesujących wystąpień, do których m.in. należał referat Valerie Pesce (Global Forum on Agricultural Research – GFAR, ONZ) na temat architektury i funkcjonalności serwisu AgriVIVO. Jest to serwis bazodanowy agregujący informacje z wielu źródeł na temat osób, instytucji, publikacji oraz wydarzeń związanych z rolnictwem. Mechanizm bazodanowy w AgriVIVO zapewnia aplikacja VIVO, która jest repozytorium instytucjonalnym rozpowszechnianym darmowo przez Cornell University (USA). VIVO, dzięki wdrożeniu ontologii systemowej  posiada efektywne narzędzia reprezentacji i wyszukiwania informacji. W przypadku AgriVIVO, interfejs graficzny usługi sieciowej zapewnia również darmowa aplikacja do zarządzania treścią – Drupal. Pierwszego dnia wystąpił również Richard Wallis (Online Computer Library Center – OCLC, Wielka Brytania), który od kilku lat propaguje idee publikowania danych przez biblioteki w modelu Linked Data. R. Wallis nakreślił historię i ewolucję koncepcji Linked Data oraz przedstawił aktualny stan kolekcji bibliotecznych opublikowanych w tym modelu. Główną tezą wystąpienia R. Wallisa była potrzeba opracowania grafu wiedzy (ang. Knowledge Graph), który będzie operował na relacjach ustalanych między elementami kolekcji bibliotecznych i kartotek wzorcowych publikowanych przez biblioteki w chmurze danych powiązanych (ang. Linked Data Cloud). R. Wallis nawiązał również do problemu “braku widoczności” kolekcji bibliotecznych w Sieci. W 2011 roku, dzięki inicjatywie największych dostawców wyszukiwarek internetowych (Google, Yahoo, Bing oraz Yandex), opracowano standard schema.org. Jest to prosta specyfikacja zbioru znaczników traktowanych jako mikrodane osadzane w strukturze dokumentu sieciowego (np. w składni HTML). Założeniem stosowania tego standardu jest identyfikacja najistotniejszych własności opisywanych obiektów i przede wszystkim ich kategoryzacja, tzn. formalne wskazanie na przynależność do danej klasy obiektów (np. osoba, miejsce, książka).

Stosowanie znaczników schema.org jako komplementarnej formy ekspresji metadanych dla obiektów cyfrowych zwiększa ich wyszukiwalność. Takie rozwiązanie zastosowano m.in. w Europeanie czy w projekcie Biblioteki Narodowej Francji – data.bfn.fr. Wyniki analiz przeprowadzone w kolekcji logów w BnF pokazują, że ok. 80% wejść do baz bibliotecznych to przekierowania z wyników wyszukiwania wyszukiwarki Google.

Martin Malmsten (Kungliga biblioteket, Szwecja) przedstawił plany rozwoju szwedzkiego katalogu LIBRIS w kontekście katalogowania w modelu LD. Kierunek prowadzonych w LIBRIS prac, wskazuje na odejście od klasycznego modelu katalogowania na rzecz agregacji metadanych i ustalania relacji z zewnętrznymi kolekcjami i kartotekami wzorcowymi (tzw. Catalinking). Przedstawiony prototyp modułu opracowania zbiorów w LIBRIS zawierał funkcjonalności odpowiedzialne za pobieranie potrzebnych informacji z istniejących kolekcji w chmurze LD.

Agnes Simon (Bibliothèque nationale de France, Francja) omówiła jeden z ciekawszych kierunków rozwoju projektu data.bnf.fr. Dotyczy on wykorzystania opublikowanej w modelu LD kolekcji BnF na potrzeby małych bibliotek publicznych. A. Simon przedstawiła prototyp oprogramowania dla bibliotek publicznych (OpenCat), który jest odpowiedzialny za pobieranie i odpowiednie wyświetlanie metadanych z kolekcji data.bn.fr.

Motywem tegorocznej konferencji SWiB było udostępnianie gotowych aplikacji do pracy nad konwersją danych bibliograficznych i wzorcowych do modelu Linked Data. Wielu prelegentów omawiało testy stworzonych przez nich aplikacji. Wszystkie z nich są udostępniane nieodpłatnie. Do ciekawych rozwiązań aplikacyjnych można zaliczyć pakiet narzędzi LibreCat, easyM2R –  skrypt konwertujący rekordy w MARC21 do RDF, czy też moduł semantycznego publikowania danych za pomocą aplikacji zarządzania treścią Drupal.

Nieodłącznym elementem konferencji SWiB jest sesja tzw. Lightnink talks. Jest to forma krótkich, około pięciominutowych wypowiedzi na tematy związane z problemami poruszanymi podczas konferencji. Każdy z uczestników konferencji mógł zgłosić temat swojego wystąpienia, które było włączane do programu konferencji. W tym roku miało miejsce 12 takich wystąpień. W sesji wystąpił m.in. Adrian Pohl. Zreferował założenia projektu pt. “Libraries Empowerment Manifesto“, którego celem jest społecznościowe opracowanie manifestu, w którym określi się kluczowe role bibliotek i bibliotekarzy w kontekście obiegu informacji w środowisku sieciowym.

 

Prezentacje z wszystkich wystąpień oraz nagrania wideo są dostępne na stronie WWW. Konferencji SWiB towarzyszyła również ożywiona dyskusja w serwisie społecznościowym Twitter (#swib13).

Obszerne sprawozdanie z konferencji ukaże się czasopiśmie Zagadnienia Informacji Naukowej, nr 2/2013 r.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>